วันที่ 10 กันยายน 2569 จากกรณีเจ้าหน้าที่ตำรวจสอบสวนกลางดำเนินคดีกับ อดีตหลวงพ่อโชติ อดีตเจ้าอาวาสวัดพุทไธศวรรย์ พระอารามหลวง ซึ่งมีการกล่าวถึงประเด็นการเงินของวัด ทำให้เกิดคำถามเกี่ยวกับรายได้และเงินที่พระสงฆ์ได้รับจากภาครัฐ
สำหรับ นิตยภัต คือ เงินที่รัฐถวายแก่พระภิกษุสงฆ์และสามเณรตามสมณศักดิ์หรือตำแหน่งทางการปกครองคณะสงฆ์ มีวัตถุประสงค์เพื่อสนับสนุนการปฏิบัติศาสนกิจ ทั้งด้านการปกครอง การศาสนศึกษา การเผยแผ่พระพุทธศาสนา การบริหาร และงานสาธารณูปการ รวมถึงเป็นค่าใช้จ่ายในการดำรงชีพตามความเหมาะสม
ปัจจุบันการเบิกจ่ายนิตยภัตดำเนินการโดยภาครัฐ โดยอัตราที่ใช้อ้างอิงมาจากมติคณะรัฐมนตรีปี 2554 ครอบคลุมพระสงฆ์ 76 สมณศักดิ์ ตั้งแต่สมเด็จพระสังฆราชเจ้าไปจนถึงเลขานุการเจ้าคณะตำบล
อัตรานิตยภัตระดับสูง ได้แก่ สมเด็จพระสังฆราชเจ้า 37,700 บาทต่อเดือน สมเด็จพระสังฆราช 34,200 บาท ผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช 30,800 บาท และสมเด็จพระราชาคณะ 27,400 บาท
ส่วนกรรมการมหาเถรสมาคมและเจ้าคณะใหญ่หนต่าง ๆ ได้รับ 23,900 บาท พระราชาคณะเจ้าคณะรองชั้นหิรัณยบัฏ 20,500 บาท เจ้าคณะภาคและแม่กองบาลี–ธรรม 17,100 บาท และเจ้าคณะจังหวัด 10,300 บาทต่อเดือน
สำหรับพระราชาคณะ อัตราจะแตกต่างกันตามชั้นสมณศักดิ์ ได้แก่ ชั้นธรรม 13,700 บาท ชั้นเทพ 10,300 บาท ชั้นราช 6,900 บาท และพระราชาคณะชั้นสามัญ ป.ธ.9 จำนวน 5,500 บาทต่อเดือน
ขณะที่ตำแหน่งเจ้าอาวาสพระอารามหลวงได้รับนิตยภัตตั้งแต่ 3,100-3,800 บาทต่อเดือน ส่วนเจ้าอาวาสวัดราษฎร์ได้รับ 2,200-2,700 บาท รองเจ้าอาวาสและผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดราษฎร์ได้รับ 1,800 บาท และเลขานุการเจ้าคณะตำบลได้รับ 1,200 บาทต่อเดือน
นอกจากนี้ ยังมีนิตยภัตพิเศษสำหรับพระบางกลุ่ม เช่น พระปริต วัดชนะสงคราม และพระพิธีธรรมประจำวัดต่าง ๆ ในอัตรา 1,800 บาทต่อรูปต่อเดือน รวมถึงพระสงฆ์จีนนิกายและอนัมนิกาย ซึ่งมีอัตราตามตำแหน่ง เช่น เจ้าคณะใหญ่ 10,300 บาท รองเจ้าคณะใหญ่ 4,500 บาท และผู้ช่วยเจ้าคณะใหญ่ 3,100 บาทต่อเดือน
ทั้งนี้ นิตยภัตเป็นเงินที่จัดสรรเพื่อสนับสนุนการปฏิบัติศาสนกิจ ไม่ใช่รายได้เพียงช่องทางเดียวของพระสงฆ์ โดยพระบางรูปอาจมีรายรับหรือปัจจัยจากกิจนิมนต์และกิจกรรมอื่นตามความเหมาะสมและหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง
สำหรับอัตรานิตยภัต การปรับเปลี่ยนจะต้องพิจารณาให้เหมาะสมกับสภาพเศรษฐกิจและสังคม และได้รับความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรี
ที่มา: คู่มือการปฏิบัติงานนิตยภัต ส่วนกิจการคณะสงฆ์ สำนักเลขาธิการมหาเถรสมาคม และกรมประชาสัมพันธ์
