วันที่ 25 เมษายน 2569 สื่อต่างประเทศรายงานว่า เทรนด์การหุงข้าวครั้งละมาก ๆ แล้วแบ่งใส่ภาชนะเก็บในตู้เย็นเพื่อรับประทานภายหลัง กำลังได้รับความนิยมในโลกออนไลน์อย่างต่อเนื่อง โดยมีการตั้งคำถามถึงผลดีและความปลอดภัยต่อสุขภาพจากการเก็บข้าวไว้เป็นเวลานาน
ปัจจุบันผู้คนจำนวนมากเลือกหุงข้าวเพียงครั้งเดียว แล้วแบ่งเก็บไว้กินตลอดทั้งสัปดาห์เพื่อความสะดวกและประหยัดเวลา อีกทั้งยังมีความเชื่อว่าการแช่เย็นข้าวอาจให้ประโยชน์ต่อร่างกาย เนื่องจากช่วยเพิ่มแป้งทนการย่อย อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่าการปฏิบัติที่ไม่ถูกต้องอาจก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อสุขภาพได้เช่นกัน
นพ.เหงียน หุย ฮว่าง ระบุว่า ข้าวที่หุงสุกและปล่อยให้เย็น โดยเฉพาะเมื่อเก็บในตู้เย็นช่องธรรมดานานประมาณ 8-12 ชั่วโมง จะเกิดแป้งทนการย่อย ซึ่งเป็นแป้งที่ไม่ถูกย่อยในลำไส้เล็ก แต่จะเคลื่อนลงไปยังลำไส้ใหญ่และกลายเป็นอาหารของจุลินทรีย์ในระบบทางเดินอาหาร
ด้วยคุณสมบัติดังกล่าว ข้าวแช่เย็นจึงอาจมีประโยชน์ เช่น ช่วยลดค่าดัชนีน้ำตาลเมื่อเทียบกับข้าวร้อน ช่วยควบคุมน้ำหนัก และส่งเสริมสุขภาพลำไส้ เหมาะกับผู้ที่มีความเสี่ยงต่อระดับน้ำตาลในเลือดผิดปกติ หรือผู้ที่อยู่ระหว่างควบคุมน้ำหนัก
นอกจากนี้ การเก็บข้าวในตู้เย็นยังช่วยยืดอายุการบริโภค โดยข้าวที่วางไว้ในอุณหภูมิห้องจะปลอดภัยเพียง 2-4 ชั่วโมง ขณะที่หากเก็บในตู้เย็นที่อุณหภูมิต่ำกว่า 5 องศาเซลเซียส สามารถเก็บได้นาน 1-2 วัน และอาจยืดได้ถึง 3 วัน หากจัดเก็บอย่างเหมาะสม
อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญย้ำว่า ความเสี่ยงไม่ได้อยู่ที่ตู้เย็นเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับขั้นตอนการจัดการก่อนและหลังการเก็บรักษา โดยเฉพาะเชื้อแบคทีเรีย Bacillus cereus ซึ่งพบได้ในข้าว หากข้าวสุกถูกทิ้งไว้ที่อุณหภูมิห้องเป็นเวลานาน เชื้อสามารถเพิ่มจำนวนและสร้างสารพิษได้ และสารพิษดังกล่าวทนความร้อน ทำให้การอุ่นซ้ำไม่สามารถกำจัดความเสี่ยงของอาหารเป็นพิษได้ทั้งหมด
ด้าน รศ.ดร.พญ.เหงียน ถิ หลัม อดีตรองผู้อำนวยการสถาบันโภชนาการแห่งชาติ ระบุว่า การเก็บข้าวในตู้เย็นโดยไม่ปิดภาชนะให้มิดชิด อาจทำให้เกิดการปนเปื้อนจากอาหารดิบชนิดอื่นได้ อีกทั้งหากเก็บไว้นานเกินไป ข้าวจะสูญเสียน้ำจนแห้งแข็ง และย่อยได้ยาก โดยเฉพาะในผู้ที่มีระบบย่อยอาหารไม่แข็งแรง
สำหรับประเด็นเรื่องคุณค่าทางโภชนาการ ผู้เชี่ยวชาญอธิบายว่า ตู้เย็นไม่ใช่ปัจจัยหลักที่ทำให้วิตามินลดลง เนื่องจากข้าวขาวมีวิตามินซีและเอในปริมาณต่ำอยู่แล้ว ส่วนวิตามินที่ได้รับผลกระทบมากกว่าคือวิตามินบี เช่น B1, B2 และ B3 ซึ่งละลายน้ำและไวต่อความร้อน
ทั้งนี้ การสูญเสียวิตามินส่วนใหญ่เกิดขึ้นตั้งแต่ขั้นตอนการหุง ขณะที่การแช่เย็นมีผลเพียงเล็กน้อย แต่การอุ่นซ้ำหลายครั้งเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้วิตามินลดลงอย่างเห็นได้ชัด โดยเฉพาะวิตามิน B1 ที่อาจลดลงได้ประมาณ 10-30% หากนำข้าวไปอุ่นซ้ำหลายครั้ง
เรียบเรียงโดย มุมข่าว