กลายเป็นประเด็นร้อนข้ามประเทศ กรณีเวที Miss Universe Cambodia 2026 นำภาพถ่ายประวัติศาสตร์ “สตรีชาวกำแพงเพชร” สมัยรัชกาลที่ 5 ไปใช้ประกอบการนำเสนอเกี่ยวกับวัฒนธรรมการแต่งกายของกัมพูชา จนเกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวาง และทำให้กระทรวงวัฒนธรรมไทยออกมาทักท้วง พร้อมเรียกร้องให้แก้ไขข้อมูลและแสดงความรับผิดชอบต่อกรณีดังกล่าว
ประเด็นดังกล่าวเกิดขึ้นจากการประกวด Miss Universe Cambodia 2026 รอบ Preliminary เมื่อวันที่ 18 กันยายนที่ผ่านมา ซึ่งภายในวิดีโอนำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับการแต่งกายและวัฒนธรรมของกัมพูชา ปรากฏภาพถ่ายหญิงสาวในชุดโบราณที่ถูกนำไปใช้ประกอบเนื้อหาเกี่ยวกับ “สไบ” โดยภายหลังมีการตรวจสอบพบว่าภาพดังกล่าวเป็นภาพสตรีชาวกำแพงเพชรในสมัยรัชกาลที่ 5
กระทรวงวัฒนธรรมไทยระบุว่า ภาพดังกล่าวถ่ายเมื่อปี พ.ศ. 2449 ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และเป็นส่วนหนึ่งของชุดภาพฟิล์มกระจกที่อยู่ในความดูแลของสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ กรมศิลปากร โดยคอลเลกชันดังกล่าวได้รับการขึ้นทะเบียนในบัญชีมรดกความทรงจำแห่งโลกของยูเนสโกเมื่อปี พ.ศ. 2560
นอกจากนี้ กระทรวงวัฒนธรรมยังระบุว่า ภาพต้นฉบับมีตราหรือลายน้ำของกรมศิลปากร แต่ภาพที่ปรากฏในวิดีโอของเวทีประกวดไม่มีลายน้ำดังกล่าว และไม่มีการระบุแหล่งที่มาของภาพอย่างชัดเจน ทำให้กระทรวงวัฒนธรรมมองว่าการนำเสนออาจทำให้ผู้ชมเข้าใจว่าภาพดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์การแต่งกายของกัมพูชา
จากกรณีดังกล่าว น.ส.ซาบีดา ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม เปิดเผยว่า กระทรวงฯ ได้ดำเนินการทักท้วงไปยังกองประกวด พร้อมเรียกร้องให้แก้ไขข้อมูลและแสดงความรับผิดชอบ โดยยืนยันว่ากระทรวงจะดำเนินการอย่างรอบคอบ และหากยังมีการเผยแพร่ข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง อาจพิจารณาดำเนินการตามขั้นตอนที่เกี่ยวข้องต่อไป
ล่าสุด กองประกวด Miss Universe Cambodia 2026 ภายใต้การนำของ Prasat Davin ผู้อำนวยการระดับชาติ ได้ออกแถลงการณ์ชี้แจงกรณีดังกล่าว โดยยอมรับว่าการนำภาพบางส่วนมาใช้เกิดจากความผิดพลาดในการตรวจสอบแหล่งที่มาของภาพอย่างไม่เพียงพอ พร้อมยืนยันว่าไม่มีเจตนาที่จะสร้างความเข้าใจผิด ก่อให้เกิดความขัดแย้ง หรือกระทบความรู้สึกของผู้ชมทั้งในประเทศและต่างประเทศ
กองประกวดยังระบุว่า จุดประสงค์ของการนำเสนอคือการสื่อถึงความงดงาม ความหลากหลาย และคุณค่าทางประวัติศาสตร์ของเครื่องแต่งกายแบบดั้งเดิม โดยเฉพาะ “สไบ” พร้อมยอมรับคำวิจารณ์และข้อเสนอแนะที่เกิดขึ้น และจะนำเหตุการณ์ดังกล่าวไปเป็นบทเรียนเพื่อปรับปรุงกระบวนการตรวจสอบแหล่งที่มาของข้อมูล ภาพ และเนื้อหาให้มีความถูกต้องและรอบคอบมากยิ่งขึ้น
อย่างไรก็ตาม แถลงการณ์ดังกล่าวไม่ได้ระบุถึงประเทศไทยหรือภาพถ่ายสตรีชาวกำแพงเพชรโดยตรง และไม่ได้มีถ้อยคำขอโทษอย่างชัดเจนต่อกรณีการนำภาพไปใช้ ขณะที่สื่อไทยรายงานว่า กองประกวดเพียงยอมรับว่าเกิดความผิดพลาดจากการตรวจสอบแหล่งที่มาไม่เพียงพอ และยืนยันว่าไม่ได้มีเจตนาสร้างความเข้าใจผิดหรือทำให้เกิดความขัดแย้ง
สำหรับภาพดังกล่าว กระทรวงวัฒนธรรมไทยยืนยันว่าเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ของไทย โดยอยู่ในคอลเลกชันภาพฟิล์มกระจกและภาพพิมพ์ต้นฉบับที่ได้รับการขึ้นทะเบียนในโครงการ Memory of the World ของยูเนสโกตั้งแต่ปี 2560
